Indikator 1.50 Pristupačno stanovanje - zamjenski indikator

Pristupačnost stanovanja odnosi se na mogućnost domaćinstava da podmire troškove stanovanja u odnosu na raspoložive prihode. Originalni EU SDG indikator 1.50, „Stopa preopterećenosti troškovima stanovanja prema statusu siromaštva“, mjeri udio stanovništva koje živi u domaćinstvima u kojima ukupni troškovi stanovanja premašuju 40% raspoloživog dohotka. Budući da odgovarajući podaci za Bosnu i Hercegovinu nisu dostupni prema harmonizovanoj metodologiji EU-SILC, nacionalni prikaz koristi dvije zamjenske mjere: odnos cijene i prihoda i indeks pristupačnosti stanovanja. Prema dokumentu Comparative Analysis of Housing Policies in Selected WB Cities and EU Cities iz 2025. godine, njihove vrijednosti za Bosnu i Hercegovinu iznose 13,5 i 1,0. Niža vrijednost odnosa cijene i prihoda ukazuje na povoljniju pristupačnost stanovanja, dok viša vrijednost indeksa pristupačnosti ukazuje na povoljniju pristupačnost. Ove mjere pružaju dodatne informacije o pristupačnosti stanovanja, ali ne mjere direktno udio domaćinstava preopterećenih troškovima stanovanja.

Izvor je dokument Comparative Analysis of Housing Policies in Selected WB Cities and EU Cities (2025), koji razmatra pristupačnost stanovanja i stambene politike u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Danskoj i Nizozemskoj. Analiza se zasniva na pregledu dostupnih podataka i dokumenata te na osam polustrukturiranih intervjua sa zainteresovanim stranama iz navedenih zemalja. Odnos cijene i prihoda izražava se u godinama godišnjeg raspoloživog prihoda porodice potrebnim za dostizanje vrijednosti cijene stana prema pretpostavkama primijenjene metodologije. Nazivnik je godišnji raspoloživi prihod porodice, a rezultat se izražava u godinama prihoda. Indeks pristupačnosti stanovanja iskazuje se kao indeksna vrijednost bez mjerne jedinice, a ne kao procenat.

Nacionalni prikaz obuhvata vrijednosti za Bosnu i Hercegovinu navedene u dokumentu iz 2025. godine: odnos cijene i prihoda od 13,5 i indeks pristupačnosti stanovanja od 1,0. Vrijednosti predstavljaju dvije različite mjere i ne mogu se direktno međusobno porediti. One nisu procenti stanovništva niti udjeli domaćinstava koja troše više od 40% raspoloživog dohotka na stanovanje. Zbog ograničene dostupnosti uporedivih i ažurnih podataka te nedostatka kontinuirane vremenske serije, nije moguće pouzdano ocijeniti promjene kroz vrijeme. Zamjenske mjere nisu neposredno uporedive s originalnim EU SDG indikatorom 1.50

Pristupačnost stanovanja važna je za životni standard stanovništva i smanjenje rizika od siromaštva i socijalne isključenosti. Odnos cijene i prihoda pruža uvid u finansijsku dostupnost kupovine stana, dok indeks pristupačnosti predstavlja dodatnu mjeru za uporedno sagledavanje pristupačnosti stanovanja. Za ovaj zamjenski indikator nije utvrđen poseban kvantitativni nacionalni cilj Bosne i Hercegovine. Objavljene vrijednosti služe za opis pristupačnosti stanovanja i ne predstavljaju dokaz ostvarenog napretka prema određenom nacionalnom cilju.